haberler

Ana Sayfa
Biyografiler Tarih Sözlüğü Haberler Makaleler Görüş ve Önerileriniz Kütüphane Linkler Arama Kaynakça

Silahlar Sorularla Osmanlı Tarihi Eserler Tablolar Osmanlıca Sözlük
Emretmeden önce itaat etmeyi öğren   Atina'lı Solon

  Ana Sayfa  

» KUMKALE’DEKİ TARİHİ TÜRK MEZARLIĞI YENİDEN DÜZENLENİYOR
» Malkoçoğlu'nun babasının mezarı bulundu
» Türk tarihini alt üst edecek iddia
» Fatih'in darbecilere verdiği ceza
» ABDULHAMİT'İN ÖZEL YAPTIRDIĞI ÇEŞMEYİ KIRDILAR
» Kayıp Pers ordusu bulundu
» DİYAP AĞA NEDEN BAŞTACIDIR,SEYİT RIZA NEDEN ASILDI?
» Nedir bu Yavuz Sultan Selim’le alıp veremediğiniz
» KÂBE'deki son Osmanlı izi de SİLİNİYOR
» Soğuk Savaş?ı o başlattı
» Korkunç İvan Müslüman mıydı
» Büyük İzmir Yangını ilk kez yayınlanacak
» Tarihçiler 120 kahraman çocuğu araştırdı
» Özdaş: Deniz altındaki tarih turizme açılsın
» 8 Bin Yıl' Duvarı!

Toplam 324 Adet
 
 
E-Tarih.org
farkedermi@Web


 
Tarihçilerin kutbundan Osmanlı, Avrupa ve Türkiye üzerine yazılar


6 Aralık 2008 Cumartesi, 00:30

Tarihçilerin kutbundan Osmanlı, Avrupa ve Türkiye üzerine yazılar

Prof. Halil İnalcık’ın Makaleler II kitabı, Doğu Batı dergisinde ve başka yerlerde yayınlanan çalışmalar yanında daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış yazılardan oluşuyor. Kitap hakkındaki yorumlarımı siz okuyucularla paylaşmadan önce ‘Halil İnalcık kimdir?’ ve ‘Osmanlı tarihi için neden önemlidir?’ sorularını kısa da olsa cevaplamak isterim.

Halil İnalcık 1916’da İstanbul’da doğdu. Lise tahsilini 1935’te Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi’nde, yüksek tahsilini ise 1940 Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nde tamamladı. 1942’de Türkiye’de sosyo-ekonomik tarih yazıcılığının ilk örneklerinden biri olan Tanzimat ve Bulgar Meselesi adlı teziyle doktor oldu. 1972’de Chicago Üniversitesi’nin imtiyazlı profesör teklifini kabul ederek bu üniversitenin Tarih Bölümü’nde çalışmaya başladı. Yaklaşık otuz yıllık bir yurtdışı kariyerinden sonra 1993’te Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü’nü kurmak üzere Türkiye’ye döndü. İnalcık hálá aynı üniversitede akademik çalışmalarına devam etmektedir. 30’a yakın kitabın ve 300’den fazla makalenin müellifi olan İnalcık Hoca’nın Osmanlı tarihi araştırmaları açısından önemini tanınmış Amerikalı sosyal bilimci Immanuel Wallerstein şu sözlerle ifade ediyor: ‘Bugün dünya üniversitelerinde Halil İnalcık okunuyor ve okutuluyor. Onu dar anlamda bir ‘tarihçi’ olarak düşünmek elbette yetersiz kalır. Bizzat tarih disiplinine şekil vermiş, kendi metodolojisini ve bilgi birikimini tarihçilik mesleğine kazandırmış bir kişi olarak İnalcık, bilim çevrelerinin üzerinde uzlaştığı seçkin bir isimdir. İnalcık ekolüne mensup yüzlerce öğrenci, sadece birincil kaynakları kullanma, belge ve arşivleri inceleme yönünden değil modern anlamda tarihe sosyo-ekonomik ve kültürel birçok cepheden bakabilme becerisini ondan öğrenmiştir. Yeni kuşak tarihçiler, Akdeniz, Osmanlı ve Balkan tarihi üzerindeki birçok yanlışın tashih edilmesini ona borçludur. Kitapları, sayısız makale ve ansiklopedi maddeleri, sosyal bilimciler için göz kamaştırıcı bir hazine mahiyetindedir. Halil İnalcık, bu sahanın en seçkin uygulayıcılarından biri, dünya bilimine katkıları su götürmez. Çabalarının hedefi haline gelmiş konu üzerinde bize sadece tefekkür etmek düşer.’ İnalcık’ın Osmanlı tarihine katkısı hiç şüphesiz onun yazdıklarıyla sınırlı değildir. Bunun yanında bir hoca olarak gerçek bir öğreticidir. Onun derslerine ve seminerlerine katılma imkánı bulanlar ne demek istediğimi çok daha iyi anlayacaklardır. Hoca, akademide pek sık rastlanmayan bir şekilde bilgisini öğrencilerinden saklamaz, son araştırmalarının bulgularını, incelediği vesika ve kaynakları öğrencileriyle cömertçe paylaşır. Bu özellikleriyle o, bir bakıma ‘tek kişilik akademi’dir. Türk bilim dünyasının bu mümtaz ismi bugün 90 yaşını aşmış olmasına rağmen bilimsel faaliyetine heyecanla devam ediyor. Son yayınlanan Makaleler II kitabı da bu heyecanın tezahürlerinden biri.

Dört bölüme ayrılan kitabın ‘Gazá ve Uclar’ başlıklı birinci bölümü, Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair bazı temel meselelere hasredilmiş: Batı Anadolu’daki beyliklerin ve özellikle de Osmanlı Beyliği’nin hangi sosyo-ekonomik ve siyasal dinamiklerin etkisiyle tarih sahnesine çıktıklarını, bu beylikler ile Bizans Devleti arasında yaşanan ilişkileri, Osmanlıların bir beylikten imparatorluğa dönüş sürecini ve bu süreçte Bizans ve Avrupa’nın ne tür politikalar takip ettikleri, bunun yanında ‘uc’ kültürü, bu bölümde incelenen konular arasında. Ayrıca, ‘Osmanlı Fetih Yöntemleri’, ‘Ahilik Toplum ve Devlet’, ‘Çift-Háne Sistemi ve Köylünün Vergilendirilmesi’, ‘Rumeli: Genel Bir Bakış’ Başlıklı diğer makaleler de kitabın bu bölümünde bulunuyor.

Osmanlı eğlence kültürünü araştırdı

İnalcık, kitabın ikinci bölümünde Osmanlı Devleti’nin kurumları ile ilgili önemli sorunsalları ele alıyor: Köle emeği, kul sistemi, şikayet hakkı, egemenlik gibi kavramların yanında, Osmanlı eğlence kültürünün dikkat çekici bir boyutunu oluşturan saray eğlenceleri de, ‘Has Bağçede ‘Ayş u Taráb’ başlıklı makalede tartışılıyor. İnalcık, son zamanlarda üzerinde yoğunlaştığı bu konu ile ilgili olarak işret meclislerine kimlerin ne sıfatla katılabilecekleri, hangi türden eğlencelere yer verildiği, bu meclislerin sosyo-psikolojik niteliği, hükümdar-şair ilişkisi ile işret meclislerindeki usûl ve ádáb hakkında birincil kaynaklara dayalı son derece ilginç bilgiler veriyor.

Osmanlı ve Avrupa başlıklı üçüncü bölümde İnalcık, Osmanlı-Türkiye ve Avrupa arasındaki ilişkilere tarihsel bir perspektiften bakıyor: Avrupa’da 14’üncü yüzyıldan itibaren Osmanlılara-Türklere karşı hazırlanan siyasal ve askerî projeleri masaya yatırıyor. Ayrıca bu projelerin Avrupa’nın kolektif hafızasında ne tür izler bıraktığı ve bu izlerin modern zamanlarda Avrupa ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki ilişkileri nasıl etkilediği gibi kritik sorulara cevap arıyor. Osmanlı-Avrupa ilişkilerinin belli başlı merhalelerini bir bütünlük içinde veren İnalcık, Avrupa’daki Türk korkusunun hangi tarihsel unsurlara dayandığını, bu hususa dair gerçeklik ile kurgu arasındaki makasın açıklık derecesini ve bunun sebeplerini sorguluyor. Bu bölümde yer alan makaleler sadece tarihçiler için değil Avrupa ile Türkiye arasındaki ilişkilerin ve sorunların tarihsel köklerini merak edenler ile güncelle ilgili olana tarihsel bir boyut katmak ve bu ilişkileri bu boyutla birlikte değerlendirmek isteyenler için de mutlaka okunması gereken yazılardır.

Dünya çapında bir bilim insanı

Kitabın son bölümü özellikle tarihçilik mesleğini icra edenler ve tarihe ilgi duyanların zevkle okuyacakları yazılardan oluşuyor: Bölümün ‘Modern Türk Tarihçiliği Üzerine Notlar’ başlıklı makalesi, bugün Türkiye’de sosyal bilimlerin farklı alanlarıyla ilgilenen herkesin mutlaka okuması gereken bir yazı niteliğinde. İnalcık bu yazıda, modern Türk tarihçiliğinin doğduğu vasatı, etkilendiği politik ve sosyal gelişmeleri ve modern Türk tarihçiliğinin önemli isimlerini öz bir biçimde ele alıyor. Bölümde ayrıca öncülüğünü meşhur tarihçi Fernand Braudel’in yaptığı Fransız Annales Ekolü’nün Türk tarihçiliğine etkilerini tartışan İnalcık, bu ekole ait prensiplerin Osmanlı örneğine nasıl uygulanması gerektiğini gösteriyor. Kitabın ekinde yer alan Impact of the Annales School on the Ottoman Studies and New Findings başlıklı yazıyı bu hususa dair daha derin ve teknik okuma yapmak isteyenlere tavsiye ediyoruz. Yine ekler kısmında yer alan The Shaykh’s Story Told by Himself başlıklı yazı ise Cambridge Uluslararası Biyografi Merkezi tarafından 20’nci yüzyılın dünyadaki en önemli 2 bin bilim insanı arasında gösterdiği İnalcık’ın hangi isim ve ekollerden etkilendiği, akademik kariyerinin nasıl teşekkül ettiği ve hangi aşamalardan geçtiği ile ilgili son derece mühim bilgiler ihtiva ediyor.

Okurlar, bu kitap vesilesiyle bugün dünyada en büyük Osmanlı tarihi araştırmaları otoritesi olarak kabul edilen İnalcık Hoca’nın bu çok önemli makalelerine bir arada kavuşmak imkánını bulmakla kalmıyor, bugün 90 yaşını aşmış olan bu büyük tarihçinin bilimsel faaliyetlerine devam edişindeki arzu ve heyecanına bir kez daha şahit oluyor.

SELİM ASLANTAŞ

 
 
Yorumlar
Yorum Ekle  
 
 


Sitemiz bilgilendirme amaçlıdır, kesinlikle ticari bir amaç gütmemektedir.
Bu sayfa En iyi 1024x768 boyutlarında Görüntülenmektedir. E-Tarih.org - Farkedermi@WebTeam