makaleler

Ana Sayfa
Biyografiler Tarih Sözlüğü Haberler Makaleler Görüş ve Önerileriniz Kütüphane Linkler Arama Kaynakça

Silahlar Sorularla Osmanlı Tarihi Eserler Tablolar Osmanlıca Sözlük
Hiç kimse, affettiği zaman olduğu kadar yükselemez   Goethe

  Makaleler  
En son eklenen 10 Makale


Kıbrıs'ta ele geçen İncil'e ne oldu ?


İngilizce nasıl dünya dili oldu ? -2


İngilizce nasıl dünya dili oldu ?


Dünya dili İngiizce nasıl doğdu ?


TEK RAKİBİ HAVA YOLLARI BURT MUNRO


Kalem, kelam ve kılıç imparatoru


Tarihin akışı değiştirilebilir mi?


Oturulabilir şehir Ve Türk Vakıf Sistemi


FARABİ ÜNİVERSİTESİ ŞARKİYAT FAKÜLTESİ DOĞU TOPLUMLARINDA GEÇİŞ DÖNEMLERİNDE KÜLTÜREL VE TARİHİ SÜREÇLER MİLLETLER ARASI KONFERANSI


YAKIN DÖNEM TARİHİ METODOLOJİSİ


Toplam Makale Sayısı 2062
 
Ben de Makale Eklemek İstiyorum
E-Tarih.org
farkedermi@Web


 
Teslisçilerin kabusu Papaz Arius
İz Bırakanlar
Ahmet Sırrı Arvas
ahmetsirri.arvas@tg.com.tr
İznik, gelgitli bir şehirdir, vesselam. Bir kere köklü bir Bizans kentidir, burası tamam... Tamam da aynı zamanda Anadolu Selçuklularının merkezidir, Kılıçarslan'ın gözdesidir.
Osmanlının attan indiği, ilk defa mektep, medrese kurduğu, imaret açtığı, dahası kendi tarzıyla mimari eserler bıraktığı bir beldedir... Malum bunların çoğu Nilüfer Hatun'dan hediye. Ama efendim o bir tekfur kızıymış... Ecdad ırk kaygısını çoktaaan aşmış. O ki iman etti, kime ne? İşte bu yüzden seramikte ne kadar mahirse, çinide de o denli zirve. Yeniçeriler ilk kez İznik'te kuruluyor, sonra Şeyh-ül İslamlık gibi bir müessese... Hilal, hilal, hilal... Ne yöne baksanız kubbe, her buluta ayrı minare...
Bayraklı Baba, Eşrefoğlu Rumi, Çandarlı Kara Halil, Alaeddin Ali Esved, Abdürrrahim Tırsi, Kutbiddin-i İzniki ve Dede Halife... Adım başı mescid, sağın solun türbe...
Ama aynı İznik, Hıristiyanlığa şirkin, teslisin, ikonaların, tasvirlerin karıştırıldığı, muharref İncillerin kabul gördüğü ve İmparator destekli putperestlerin kitap ehline "baskın" çıktığı konsillere evsahibliği yapıyor, gel de üzülme...
İznik üzerinde yazılıp söylenecek çok şey var ama bizim işimiz isimlerle, "iz bırakan isimlerle"...

Roma ne derse!..

Hıristiyanlığın ilk yıllarında İsa aleyhisselam hakkında tartışma yaşanmıyor, zira müminler o güzel insanı Allahın kulu ve peygamberi olarak tanıyor ve seviyorlar. Ancak putperest geleneklerinden kopamayan Avrupalılar Hazret-i İsa'yı en fazla üzecek işi yapıyor: "Onu tanrılaştırıyorlar!"
Eflatun'dan menşe alan "trinite öğretisi"ne göre filozoflar her şeyi üçe bölüyorlar. Mesela edep üçe bölünüyor, ahlak, akıl, tabiat... Tabiat üçe bölünüyor, insan, hayvan, nebat... İnsan üçe bölünüyor beden ruh, hayat... İşte böyle böle böle hadlerini aşıyor "üç tanrı" inancına saplanıyorlar. Bu felsefe bir zamanlar orta ve uzak doğuda da taraftar topluyor, nitekim Brahmanlar "Brahma, Vişnu ve Siva'ya" tapınıyor, Mısırlılar "Amonra, Oziris, İsiz"de ısrar ediyorlar. Derken bu girdap bazı Hiristiyanları da yutuyor.
Arius, İslamiyetten 3 asır önce Libya'da doğup büyüyen ve uzun yıllar İskenderiye'de tahsil yapan bir din adamı. Samimi bir Hıristiyan olduğu için hakim gücün ne buyurduğuna kulak asmıyor. Kah â??Kilise Babası' sayılan Antakyalı Lukianos'a öğrenci oluyor, kah Papalığı topa tutan Meltios'dan etkileniyor. Ancak Hazret-i İsa'ya "Allah'ın oğlu" diyenlerle asla uzlaşmıyor. İncil'deki "Ne mutlu barışı sağlayanlara! Onlara Tanrı oğulları denecek" (Matta, 5/9) alıntısını gösterip işaret edilen mecazi manaya dikkat çekiyor. Kaldı ki Hazret-i İsa da dualarında diğer insanlar gibi Allahü tealaya yalvarıyor ve "aciz bir kul" olduğunu söylüyor.
Arius, bir ara Banealis'de rahiplik yapıyor. Mütevazı tavırlarıyla halkın sevgisini kazanıyor. Ancak İskenderiye Piskoposu Alexander onu ve sevenlerini "Ariusçular" diye yaftalayıp, tecrid ediyor. Çıkıp Arius'la münazara edecek yerde, gücünü ve imtiyazını kullanıyor, alayını aforoz edip, lanetliyor (318).
Roma Kilisesi tercihini Patrikten yana kullanıyor, Arius ve arkadaşlarını (Piskopos Theonas, Piskopos Secundus ile on iki rahibi) sürgüne gönderiyor.

Konsile doğru

Arius, apar topar sürüldüğü Filistin'de de boş durmuyor, "Thalia" (şölen) adlı bir manzum kitap yazarak teslisçileri bunaltıyor. Ozanlar onun dizelerini ülkeler ötesine taşıyor. Çevresinde yeniden bir cemaat teşkil ediyor ve uzak ellerde kendisi gibi düşünenlerle haberleşiyor.
Bu arada İzmitli Eusebius, Aforoz edilen Arius'u kilisesine kabul ediyor. "Allah'ın birliğini" savunanlara sahip çıkıyor.
O yıllarda Selanik, Efes, Antakya kiliseleri devlet içinde devlet kesiliyor. Piskoposlar kral kadar güçlü oldukları için Arius gibi "sıradan bir papaz"ın peşinden gitmeyi yediremiyor, hiyerarşik yapıyı sonuna kadar kullanıyorlar.
Biliyorsunuz Diocletianus devrinde Roma İmparatorluğu resmen Doğu ve Batı diye ikiye bölünüyor. Bunlar birbirlerine diş bilerken, kilisedeki çatlaklar hadiseye tuz biber ekiyor. Henüz Grekçe konuşanlarla Latince konuşanların gerginliği giderilemeden tevhidçi-teslisçi münakaşası alevleniyor. İmparator Konstantin istikrarla kafayı bozmuş bir koltuk budalası olduğu için farklı seslerden rahatsız oluyor, "tek tanrıcı-çok tanrıcı" çatışması yaşamak istemiyor.

Sinod İznik'e

Doğrusu Kilise de artık bu münakaşaya bir nokta koymayı düşünüyor ve Sinod'un Ankara'da toplanmasına karar veriliyor. Ancak Hıristiyan olmayan ve olmayı da düşünmeyen Pagan asıllı Konstantin üstüne vazife gibi hadiseye el koyuyor. Bahsi geçen toplantıyı yazlık sarayının bulunduğu İznik'e aldırtıyor (MS 325) ve bizzat başını bekliyor. Hıristiyanlığa yeni bir şekil verilirken dini "iktidar ideolojisi" haline getirmeye, Tanrı vekilliğini ele geçirip, ırkları ve halkları kendine bağlamayı hedefliyor. (Malum antik çağlarda Helenler ve Latinler imparatorlara tapınıyor, onları asla eleştirmiyorlar) Konstantin Konsili kontrolünde tutmak için ricasını emir bilen Cordoba Metropoliti Hosios'u "başkan" yapıyor.
Bu Konsil "ilmi olamadığı" gibi tartışma zemini de bulunamıyor. Zira Konsile çağrılan 319 delegenin neredeyse tamamı (302 tanesi) teslisi savunuyor. Tevhidden yana olanlar "halk bazında ezici ekseriyete sahip olmalarına rağmen" sadece 17 kişiyle temsil ediliyor. Ancak Arius ve arkadaşları kolay teslim olmuyor, ısrarla teslisi red ediyor, "kabalığa ve kalabalığa" meydan okuyorlar.
 
 
 
Yorumlar
Yorum Ekle  
 
 
Sitemiz bilgilendirme amaçlıdır, kesinlikle ticari bir amaç gütmemektedir.
Bu sayfa En iyi 1024x768 boyutlarında Görüntülenmektedir. E-Tarih.org - Farkedermi@WebTeam