sorularla osmanlı

Ana Sayfa
Biyografiler Tarih Sözlüğü Haberler Makaleler Görüş ve Önerileriniz Kütüphane Linkler Arama Kaynakça

Silahlar Sorularla Osmanlı Tarihi Eserler Tablolar Osmanlıca Sözlük
Türk, Heredot'tan, Tevrat'tan çok eski yüzyılların tanıdığı bir ulustur. Sadelik içinde görkemi, sükunet içinde ihtişamı, tahakküm kabul etmeyen bir yüreklilik, alabildiğine geniş bir fetih aşkı, sonsuz bir teşebbüs kabiliyeti, bölgelere uymaktan çok bölgeleri kendine uydurma zevki ve alışkanlığı Türk milletinin asırlar dolduran tarihinde açıkça görülür.   Hammer

Sorularla Osmanlı
Fâtih döneminden itibaren Osmanlı Padişahları hür kadınlarla evlenmeyi neden terk etmiş ve Cariyelerle aile hayatı yaşamayı neden tercih etmişlerdir? Böylece Türk olmayan unsurlar Osmanlı Sarayına girme fırsatı elde ederek Türkler dışlanmamış mıdır?

Bu soru, farklı şekillerde cevaplandırılmıştır. Bizce bazı sebepleri şunlardır:

1-  Bugün Türkiye’de ve başka dünya devletlerinde, devletin başını en çok ağrıtan hadise devleti yönetenlerin ailesi ve hanedan söylentileridir. Dünyada bazı başbakanların eşlerinin adları, Mafya liderlerinin isimleriyle birlikte telaffuz edilmektedir.  Böyle olmasa bile, yakınlarının işe karıştığı ve devlet pastasından pay talep ettikleri bir vakıadır.

Bugün böyle olduğu gibi, Osmanlı tarihinde de böyle olmuştur. Nikâh akdiyle alınan Hürrem Sultân’ın devletin başına açılan ilk ve en büyük gaile olduğu çok iyi bilinmektedir. Aynı şey Sultân İbrahim’in nikâh akdi ile aldığı Hümaşah Hanım için de söz konusudur. Osmanlı Padişahları, devleti, kayınbiraderlerden, yeğenlerden, dayılardan ve amcalardan korumak için böyle bir riske girmemeyi tercih etmiştir. Osmanlı Devletinin yıkılış sebeplerinin başında, Padişah kızları ile evlenen damadların suiistimali gelmektedir. Bazı Osmanlı Padişahları, bu tür hanedan görüntülerinden açıkça yakınmış-lardır.

2- Osmanlı Devleti’nin sınırları bir zamanlar 24 milyon km2yi bulmuştur. Böylesine geniş bir ülkeyi idare etmek devlet sırlarının dışarıya sızmamasını gerektirmektedir. Bunun için de Padişah’ın ailesinin taşra ile alakasının olmaması gerekmektedir. Bunun da yolu Harem’den başka varacağı yer olmayan cariyelerle aile hayatını devam ettirmektir.

3-  Birden fazla evli olan Osmanlı Padişahlarının nikâh ve düğün yapmamaları, devletin bütçesini sarsacak düğün ve nikâh masraflarından ve yapılacak israflardan kaçınma sebebini de ihtiva etmektedir. Düğün törenlerine yapılacak masraflar ve bu düğünlerde hediye adı altında dönecek dolapları da bir hesaba katarsanız, neden devşirme yani câriye usulüne dönüldüğünün sebebini kolay anlarsınız. Bunun en acı misâli, I. İbrahim’in Telli Haseki ile yaptığı evliliktir ve maalesef devlet para darlığı içinde olmasına rağmen, en az bir sefer masrafı kadar düğün için masraf yapılmıştır. Lale devrinde yapılan düğünlerin çoğu bu dediklerimizi teyit edecek mahiyettedir.

4- Bu arada, çevrede beylik ve fethedilecek memleketin kalmaması, yakın devlet olarak İran ve benzeri Osmanlıların sevmediği sülalelerin bulunması da, eski bey ve kral kızları ile evlenme âdetini ortadan kaldıran sebepler arasında sayılabilir

Dolayısıyla Osmanlı Padişahlarının özellikle câriye asıllı hanımlarla evlenmesinin sebebi, Türk unsurunun Saray’dan uzaklaştırılması değildir. Ancak böyle bir siyâset, tenkit edilebilir. Zira böyle davranmaları Allah’ın ve dinin emri değil, devlet siyâsetinin gereğidir.

 

Kur’ân, Hucurât Suresi, Âyet 13;

İbn-i Kemal, Tevârîh-i Âl-i Osman, I. Defter, vrk. 5/b;

Şerâfettin Turan neşri, sh. 27-29;

Akgündüz, Osmanlı Kanunnâmeleri, c. X, Koçi Bey Risalesi, md. 80;

Yücel, Ya’şâr, "Reformcu Bir Hükümdar Fâtih Sultân Mehmed", sh. 79-86.

Bazı farklı yorumları için bkz. Yılmaz, Mevlüt Uluğtekin, Osmanlı’nın Arka Bahçesi, Muhtelif yerler; Meram, Padişah Anaları, Muhtelif yerler.

 
Kaynak : Prof.Dr. Ahmet Akgündüz - Sorularla Osmanlı
Sitemiz bilgilendirme amaçlıdır, kesinlikle ticari bir amaç gütmemektedir.
Bu sayfa En iyi 1024x768 boyutlarında Görüntülenmektedir. E-Tarih.org - Farkedermi@WebTeam