Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ, 1945-1960
BLOKLARDA YAPI DEĞİŞİKLİĞİ
YUMUŞAMAYA (DETANT) DOĞRU
ASYA GELİŞMELERİ
DÜNYA POLİTİKASINDA ORTA DOĞU 1960-1980
TÜRK DIŞ POLİTİKASI 1960-1980
YENİ YAPILANMAYA DOĞRU

 
Ana Sayfa
 Asya Gelişmeleri
1980 ile 1990 arasında Asya'da meydana gelen iki önemli gelişmeden biri Sovyetler Birliği'ne, diğeri de Çin Halk Cumhuriyetine aittir. Başka bir deyişle, Sovyetler Birliği'nin 1979 Aralık ayında Afganistan'ı işgale teşebbüs edip, kendisini dokuz yıla yakın sürecek bir "Afganistan bataklığı" içine atması, Sovyetler Birliği'nin dağılmasına varan gelişmeler içinde, hem iç ve hem de dış etkiler bakımından önemli bir yer işgal eder. Çin Halk Cumhuriyeti'nin gelişmelerinin gösterdiği nitelik ise, 1976 da hem Chou En-lai'yın ve hem de, hemen arkasından Mao Tse-tung'un ölümünden sonra, Çin'in Batı'ya açılmasıdır. Olayın özelliği Çin'in Batı'ya açılmasının Çin'de radikal bir yeni bir yapılanma meydana getirmeyip, dünyanın yeni yapılanmasının Çin'i de etkilemiş olmasıdır. Dolayısıyla, Asya'da bir yeni yapılanmadan söz etmek mümkün deği... Devamı

 Yugoslavya'nın Kominform'dan Çıkarılması
  Batı Bloku'nun, Sovyet yayılması ve tehlikesi karşısında kendisini Avrupa'da toparlamaya ve Sovyetler karşısında güçlü bir duruma gelmeye başladığı sırada, Sovyet Blok'unda da mühim bir çatlak ve çatışma meydana gelmiş ve Sovyetlerin Balkanlarda en kuvvetli kolu sayılan Yugoslavya Moskova'dan kopmuştur. Arkasındanda, Yugoslavya 28 Haziran 1948 de Kominform'dan çıkarılmıştır.    Yugoslavya'nın Kominform'dan ve Moskova'dan kopması, esasında, iki devlet arasında 1945'tenberi gelişmekte olan sürtüşmelerin bir neticesi olup, bu sürtüşmeler 1948 yılı başından itibaren bir çatışma haline gelmiştir. İki ülke komünist partileri arasında, 1948 yılının Mart-Nisan-Mayıs aylarında teati edilen ve karşılıklı ithamları taşıyan mektupların incelenmesinden çıkan neticeye göre, çatışmanın sebepleri şu noktalarda toplanmakta idi:   1. Diğer uydu ülkelerde olduğu gibi, S... Devamı

 U-2 Hadisesi
Daha önce de sözünü ettiğimiz ve Berlin Buhranı'nın ortasında patlak veren U-2 hadisesinin kaynağında, Amerika ile Sovyetler arasındaki stratejik mücadele yatmaktadır. Hatırlanacağı üzere, Sovyetler uzaya ilk uyduyu 1957 Ekiminde atmışlardı. Uydunun uzaya fırlatılması uzay tekniği bakımından mühim olmakla beraber, hadisenin askeri ve stratejik bakımdan ehemmiyeti, bu uyduyu uzaya götüren füzenin yapılabilmiş olması ve böyle bir uzun menzilli ve güçlü bir "taşıyıcı"nın gerçekleştirilmiş olmasıydı. Sovyetler böyle bir "taşıyıcı"yı elde etmekle, Amerika'nın havalardaki stratejik üstünlüğü sona eriyor ve stratejik üstünlük Sovyetlere geçmiş oluyordu. Çünkü, Amerika 1950-1953 Kore savaşından sonra, uzun menzilli uçaklar geliştirerek, kısa adı SAC olan Stratejik Hava Komutanlığı'nı (Strategic Air Command) kurmuştu.... Devamı

 Özbekistan
Orta Asya Türk cumhuriyetleri içinde "egemenliğini" ilk edenlerden biri Özbekistan olmakla beraber, 1989 yılında büyük bir iç karışıklığa maruz kalmıştır. Bu da Meşket Türkleri ile Özbekler arasında ki çatışmalardır. Stalin, 1944 Mayısında Kırım Türklerini, nasıl yerlerinden, yurtlarından söküp Orta Asya'ya sürmüş ise, Meşket Türklerini de Kasım ve Aralık 1944 aylarında Orta Asya'ya sürmüştür. Stalin'in iddiasına göre, gerek Kırım Türkleri, gerek Meşket Türkleri Almanlarla işbirliği yapmışlardı. Meşket Türkleri esas itibariyle Özbekistan'a yerleştirilmişti. Sayıları hakkında farklı rakamlar verilmekte ise de, bunların Özbekistan'da 180.000, Kazakistan'da 30.000, Kırgızistan ve Türkmenistan'da da 75 bin ve Azerbaycan'da da 12.500 kadar olduğu tahmin edilmektedir. Özbek-Meşket çarpışmaları, Fergana'nın küçü... Devamı

 Türkmenistan
Türkmenistan'ın Sovyetler Birliği içindeki ekonomik pozisyonu, bir ham madde kaynağı olmasıydı. Petrol, doğal gaz ve pamuk bunların başında gelmektedir. Glasnost ve perestroyka ile beraber, Türkmenistan'da da bir takım hareketler ortaya çıkmıştır. Mesela 1989 Mayısında Aşkabat ve Nebitdağ'da, şehir çapında bir takım ayaklanmalar çıktıysa da, bunların gerçek sebebi ve niteliği konusunda o zamanlar çeşitli yorumlar yapılmıştır. Bu yorumlar arasında milliyetçilik unsuru da zikredildiği gibi, Komünist Partisi yönetimi ile halk arasındaki kopukluğun da bu ayaklanmaların altında yatan sosyal sebep olarak belirtilmiştir. Yalnız şurası var ki, gerek Sovyetler Birliği zamanında, gerek bağımsızlıktan sonra, Türkmenistan'ın tek egemen gücü Saparmurad Niyazov olmuştur. Bugünkü ünvanı "Türkmenbaşı" dır. Türkmenistan 27 Ekim 1927 de bağımsızlığını ilan etti. Saparmurad Ni... Devamı